• Primer (genetik)
  Faktör V mutasyonu
  Antitrombin III yetmezliği
  Protein C veya S yetmezliği
  Fibrinoliz defektleri (t-PA tetmezliği)

•  Sekonder (edinsel)
  Yüksek riskli
  Uzamış yatak istirahati ve immobilizasyon
  Myokard enfarktüsü
  Atrial fibrilasyon
  Doku hasarı (kırık, yanık, cerrahi)
  Kanser
  Kalp kapak protezleri
  DIC
  Heparinin yol açtığı trombositopeni sendromu
  Antifosfolipid antikoru sendromu (Lupus antikoagulanı)
• Düşük riskli
  Kardiyomyopati
  Nefrotik sendrom

Östrojen artışı (gebelik)
Oral kontraseptif kullanımı
Orak hücreli anemi
Sigara

Yaygın kanserler, özellikle adenokarsinomlarda salgılanan prokoagulan faktörler yaygın, dolaşıcı tromboflebite yol açar (Trousseau bulgusu). Pankreas adenokarsinomu ilk akla gelen örnektir.

Anyonik fosfolipidlere (kardiyolipin ve protrombin) karşı oluşan otoantikorlar lupus antikoagulanı olarak isimlendirilir. In vitro antikoagulan olsada in vivo arteriel ve venöz trombūs oluşturur. Sifilis testi, kardiyolipin içerdiğinden, bu hastalarda yanlış pozitif sonuç verir.
Hastaların bir kısmında SLE gibi otoimmün hastalık kliniği vardır. Diğerlerinde ise tek bulgu hiperkoagulabilitedir (primer antifosfolipid sendromu). Nadiren bazı ilaç ve enfeksiyonlarla oluşabilir.

Normal populasyonda %5-15 civarında antifosfolipid antikorları bulunur. Her zaman hastalığa yol açmaz. Hastalarda tekrarlayan venöz ve arteriel trombüsler, tekrarlayan spontan abortuslar, kardiak valvüler vejetasyonlar ve trombositopeni görülebilir. Venöz trombüsler en sık derin bacak venlerinde; arteriel trombüsler en sık beyin dolaşımında oluşur ama diğer bölgelerde etkilenebilir. Uterusda trofoblastik invazyon için gerekli olan t-PA aktivitesinin antikorlarla bloke edilmesi abortusa yol açar.

Renal mikroanjiopati, böbrek yetmezliğine yol açabilir. Antikoagulan tedavi verilir. Oral kontraseptif kullanımı ve hamilelik gibi östrojen artışında, koagulasyon faktörlerinin hepatik sentezi artar ve antitrombin III sentezi azalır. Yaşla birlikte trombosit agregasyonuna eğilim artar ve endotel hücrelerinde prostosiklin sentezi azalır.

Heparinin yol açtığı trombositopeni sendromu, populasyonun %5’inde görülür. Tedavi amacı ile fraksiyone olmayan heparin kullanıldığında, heparin ve trombosit membran proteinlerine karşı antikor gelişir. Bu antikorlar trombosit ve endotel yüzeylerine bağlanarak protrombotik etki yapar. Bunu engellemek için düşük moleküler ağırlıklı heparin kullanılmaktadır.

Morfoloji
Kalp ve aort içerisinde oluşan trombüslerde, trombosit ve fibrin birikiminin oluşturduğu soluk çizgilenmelere Zahn çizgileri denir. Postmortem pıhtı jelatinözdür ve bu çizgiler görülmez. Ayrıca postmortem pıhtı dokunulunca damar duvarından kolayca ayrılır. Halbuki trombüs fibrinle duvara yapıştığından kolay ayrılmaz. Küçük arterler ve venöz sistemde oluşan trombüslerde Zahn çizgisi belirgin değildir. Venöz trombüslerde dolaşım yavaş olduğundan eritrositler trombüsü kaplar ve kırmızı (staz) trombüs denir.

Mural trombüs kalp boşlukları ve aortada, duvara tutunan trombüslerdir.

Arteriel trombüsler genellikle tıkayıcıdır ve en sık koroner, serebral, femoral arterlerde oluşur. Venöz trombüsler (flebotromboz) her zaman tıkayıcıdır ve en sık derin bacak venlerinde oluşur. Atreriel trombüsler, tutunma bölgesinden geriye doğru gelişir. Venöz trombüsler ise akım yönüne doğru büyür (trombüsün kuyruğu kalbe doğru uzanır). Gelişen kuyruk iyi tutunamayıp, özellikle venlerde kopabilir. Emboliye yol açar.

Bazı durumlarda, kalp kapakcıklarında trombüs oluşur. Enfektif endokardit ve nonbakteriyel trombotik endokarditte, vejetasyonlar oluşur. Sistemik lupus eritematozusda, dolaşan immün komplekslere bağlı gelişen verrüköz (Libman-Sacks) endokardit görülebilir.

Trombüsün sonuçları:

• Propagasyon: Trombüs giderek büyür ve damar lümenini tıkayabilir.
• Embolizasyon: Yerinden koparak dolaşımla başka bölgeye taşınır.
• Çözülme: Fibrinolizle ortadan kaldırılır.
• Organizasyon ve rekanalizasyon: İnflamasyon ve fibrozis (organizasyon) içerisinde küçük boşluklar açılarak akım yeniden sağlanır.

Emboli:

Kaynaklandığı bölgeden kan yolu ile uzak bir alana taşınan intravasküler solid, sıvı veya gaz kitlesine emboli denir. %99 tromboemboli görülür.

• Pulmoner tromboemboli en sık diz seviyesinin üzerindeki derin bacak venlerinden kaynaklanır. %60-80 olguda küçük emboliler oluşur, klinik bulgu vermez. Pulmoner dolaşımın %60’ı birden tıkanırsa ani ölüm, kor pulmonale veya kardiyovasküler kollaps oluşur. Orta çaplı arterlerde emboli genellikle pulmoner hemoraji oluştururken bronşial arterler (çift dolaşım) enfarktüsden korur. Ancak sol kalp yetmezliği varsa, bronşial akımı bozulacğından, büyük bir enfarktüs gelişir. Küçük end-arteriol embolileri pulmoner enfarktüs oluşturur.
• Paradoksal emboli, venöz sistemden kaynaklanan embolilerin ASD veya VSD varlığında sol kalbe ve dolayısı ile sistemik dolaşıma geçmesidir.
• Sistemik emboli arteriel sistemde seyahat eden embolilerdir. En sık (%80) kalp boşluklarından kaynaklanır. En sık sebebi myokard enfarktüsüdür. Ayrıca mitral stenoza bağlı sol atrium dilatasyonu ve fibrilasyonu, daha az olarak aort anevrizması, aterosklerotik plaklar ve kapak vejetasyonlarındak kaynaklanır. En sık (%70-75) alt ekstremitelere, ikinci olarak (%10) beyine yerleşir. Daha nadiren mezenter, böbrek, dalak, ve en az üst ekstremitelere yerleşir.
• Amnion sıvısı embolisi, nadir olmakla birlikte mortalite oranı yüksektir (%20-40). Ağır dispne, siyanoz ve hipotansif şoku, koma izler. Hasta yaşarsa pulmoner ödem, ARDS, DIC gelişebilir. Otopside pulmoner damarlar içerisinde fetal cilde ait skuamöz hücreler, lanugo kılları, verniks kazeoza yağı ve müsin görülür. Plasental membranlar ve uterin venlerde rüptür ile oluşur. Akciğerde diffüz alveol hasarı ve Dik nedeni ile oluşan fibrin trombüsleri belirgindir.
  Hava embolisi obstetrik prosedürler veya göğüs duvarı travması ile oluşabileceği gibi atmosferik basınçta ani değişikliğe bağlı oluşan dekompresyon hastalığıda örnek verilebilir. Klinik bulgu oluşturabilmesi için 100 cc civarında hava gereklidir. Yüksek basınçta solunumla, dokularda ve dolaşımda çözünür halde bulunan gaz (özellikle nitrojen) miktarı artar. Basınç hızla azalırsa nitrojen gaz haline dönüşerek kabarcıklar oluşturur ve uzun süre çözünmeden kalır. Akut dönemde eklem ve iskelet kaslarında küçük damar tıkanıklığı şiddetli ağrı oluşturur. Akciğerde ARDS, beyin damarları tıkanırsa koma ve ölüm gelişebilir. Kronik formu olan Caisson hastalığında kemiklerde iskemik nekroz odakları, özellikle femur başı, tibia ve humerusda oluşur.
• Yağ embolisi uzun kemik kırıkları, yumuşak doku travma ve yanıklarında oluşabilir.Yağ embolisi hastaların en fazla %10’unda klinik bulgu verir. Pulmoner yetmezlik, nörolojik bulgular, anemi, trombositopeni karakteristiktir. Semptomlar, travmadan genellikle 1-3 gün sonra başlar. Taşipne, dispne ve taşikardi oluşur. İrritabilite, delirium ve koma gelişebilir. Trombositlerin yağ globüllerine yapışması ile trombositopeni; eritrosit agregasyonu ve hemolize bağlı anemi gelişebilir. %10 olguda ölümcüldür.